VERİLİ DÜNYA, VERİLİ DEVLET

Yazının başlığını attıktan sonra Türkçedeki tercüme facialarından kaynaklı ifade benzerliğinin yanlış anlamaya sebep olabileceğini fark ettim. Baştan söyleyeyim, “verili dünya” tamlaması ile fenomenolojik bir tartışmaya atıfta bulunmuyorum. Realitenin verili olup olmadığı tartışması gerçekten de ciddi bir meseledir. Bir özne/gören olmadığı takdirde bir nesneden/görünenden söz etmek mümkün müdür sorusu düşünürleri hep meşgul etmiştir. Dünya insandan bağımsız biçimde ve insandan önce verili olsa bile ona bakmak, ona itiraz etmek, onu değiştirmek hakkı, yani özgürlük ve iradenin sınırları hayati bir tartışmadır. Ne var ki küresel gündelik akış bu türden tartışmaları koflaştırıp gülünçleştirerek yoluna son sürat devam ediyor. Ömrü yirmi dört saat bile sürmeyen gerçekler insanlığın binlerce yıllık birikimine galebe çalıyor. İnsan bir bakıma hep vaktinin çocuğu olagelmiştir; fakat 21. asrın insanları vaktin sahibi geçinenler tarafından düpedüz piçleştiriliyor. 

Bugün “verililik” ile kastedilen, varoluşun DATAya indirgenmişliğinden başka bir şey değil. Datasız bir dünyayı tasavvur bile edemeyen nesiller dünya nüfusunun yarısını oluşturuyor artık (bu bilgiyi sözüme inanansınız diye bir data banktan aldım, evet). 25 yaş altı yaklaşık 4 milyar insan içine doğdukları dünyanın öteden beri data sayesinde ayakta durduğunu düşünüyor. Onların normali bu. Yeni normlara göre, ölçüm ve analize konu olmayan bir “şey” bırakın değerlendirilmeyi, var olmayı bile hak edemiyor. Dünyanın ölçülmesi (sayısallaştırılması) yarışının vardığı son nokta başladığı noktayla aynıdır: Mutlak gözetim ve denetim. Daha Türkçesiyle ulûhiyet iddiası! Rasyonalist paradigmanın ilkeleri bu bakımdan hiçbir değişiklik göstermedi. Ölçme araç ve yöntemleri radikal biçimde değişiyor ama ölçmenin gerekliliği fikri tartışılmazlığını koruyor. Bu süreç içinde ölçülebilenler varlığın bir parçası sayılıyor. Ölçüme henüz konu edilmemişler varlığa kabul sırasını bekliyor. Ölçülemeyenler ise değerler skalasından ve giderek varlık sahnesinden çıkarılma tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor. 

Teknoloji tekelleri devletler eliyle toplumları birer veri tarlası olarak sürüp ürün devşiriyor. Vericileriz hepimiz! Kıçımıza çip taksalar da kurtulsak esprisi hiç de münasebetsiz değildir. Olsa olsa gecikmiş ve utangaç bir kabullenişin ifadesidir. Kaldı ki çip takılalı epey oldu. Bugün devletler vergisiz bile yaşayabilir ama verisiz asla. Değil mi ki para denen nesne bile sanallaştırılalı (karşılıksız basılalı) yarım asır oldu, vergiyi halletmek çok zor olmasa gerek. Bu bakımdan sistemce ilk köleleştirilen devlettir diyebiliriz. Devlet de kendi efendileri adına halkını köleleştirerek piramitteki yerini korumaya çalışıyor. Devletin gözünde veri ürettiğimiz kadar varız. Şahsen bu bakımdan var olmayı fazlasıyla hak ettiğimi düşünüyorum! Çünkü gelir giderlerimin tamamı son yirmi yıldır bankaların gözetimi altında. Kimlik, sağlık, güvenlik, sigorta bilgilerim kamu görevlilerinin elinde. Şehir içi ve dışı yolculuklarımı adım adım belediyeler, jandarmalar, karayolları müdürlükleri takip ediyor. Sokaklarda yürürken beni kolluk kuvvetlerinin ve esnafın kameraları görüntülüyor. Apartmanın kapısını açmak için şifre giriyorum. Televizyonum, telefonum, bilgisayarım zaten her saniyemi benden izin alma ihtiyacı duymaksızın kayıt altına alıyor. Çeyrek asırdır kullandığım e-postalarım, en az on yıllık sosyal medya geçmişim var. İş yerine giriş çıkışım şifrelerle ve kameralarla takip ediliyor. İş yerinde (alt tarafı öğretmenim!) rutinlerin aksamaması için her gün binlerce tıklama yapmam gerekiyor. Bu verilerden birini bile vermeyi/girmeyi aksattığımda hayatımda her şey zincirleme biçimde birbirine giriyor. Ve daha korkuncu, kazaya uğrarım korkusuyla zihnim yıllardır benden önce uyanıyor, benden önce acıkıyor, benden önce konuşuyor, benden önce işe gidiyor…

İnsanı kendine yabancılaştırıp kendi hayatının figüranına dönüştüren, insanlık vakar ve izzetine dokunan her şey Deccal’in işlerindendir. 80’li yıllarda Türkiye’yi kalkınma bahanesiyle dünyanın teknoloji hurdalığına çeviren açgözlü ve cahilce politikalar bugün de berdevam. Karar vericiler ülkeyi teknoloji tröstlerinin insafına terk ederek daha büyük tehlikelerin içine atalı çok oldu. Yıllardır hayali kurulan, eşi ancak masallarda görülebilecek türden yüksek hızda ve etkinlikte kontrol mekanizmalarını teknoloji tröstleri bugün gerçekten ellerine geçirdiler. Uzaktan, tek tuşla ve nokta atışı sonuç alabilen bir kontrol ağına hangi zorba hayır diyebilir? Piramidin tepesinde kimler var bilmiyoruz ama teknolojik takip sistemlerini kullanarak gündelik hayatımızı cendereye alan küçük firavuncukların tıynetine bakarak tepedekiler hakkında fikir edinebiliriz. 

Teknolojinin ilk ve son hedefi nasıl “tahakküm” ise insanların da ilk ve son meselesi “özgürlük”tür. İnsanlar gündelik işlerini oturdukları yerden kalkmadan yapabilmekten memnuniyet duyuyorlarsa bilsinler ki sistem de yerinden kalkmadan onlara her şeyi yapabilecek olmanın emniyeti içindedir. Zerreden kürreye entegre sistemler mantığıyla çalışan teknolojik tahakküm ağı sosyal ve ahlâkî sorunlarımızı derinleştirmekten başka işe yaramadı. Sistemin tepesindekiler devletlerin, devletler de vatandaşların gönüllü ve eşzamanlı istihbarat sağladığı hastalıklı bir mantık sayesinde ayakta durmaktadır. “Verili dünya”nın, “veri devleti”nin varacağı tek yer röntgencilik ve şantajcılıktır.

Muhammed SARI (20 Cemaziyelevvel 1448 - 31 Ekim 2026)

KÜÇÜK ÜSKÜDAR FRESKİ

Oturmuşlar her biri bir kenarına 
cami duvarının
birer freski andırıyorlar

Rahmanın hurda kulları
baldırı çıplaklar
tüyleri kızıl mor boyalı
abdestsizler 
dolandırıcılar lokma dağıtıcılar
emeklilik mağdurları 
kuru mamacılar kedi anaları tur 
rehberleri tövbebozanlar 
kuyruğu dik tutanlar 
debit kartla
dindar taslakları 
yurtseverlik taslayıcılar
imaj tasarımcıları
akşam piyasacıları yalnızlar
tazecik buluşanlar daha
boşları toplayanlar 
boş bakanların önünden
halis tütün tellendirenler 
denize karşı
yaşananları bir bir
gözden geçirenler 
hazmetmekte zorlananlar
kendi itirazlarında boğulanlar
kötü hastalığa bozanlar 
intikam ağrıları

Oturmuşlar 
her biri bir kenarına
sırtlarını dayadıkları duvarın 
tarihini kargışlıyorlar

Karşı kaldırımda esnaf
servis kapatıyor
þ  hayırl’işler dilendi
þ  günlük kazıklar atıldı
þ  bozuk stoklar eritildi
akşam ezanı semtin üzerinde 
son bir kavis çizerek 
hesabı devrederek geceye
gitti

Gitti “süzülmüş benizliler”
gitmemeleri beklenemezdi

Gitti “kendi iç aydınlığına dalanlar” 
iyi bile tahammül ettilerdi

Şairin biri de ne yapsın gitti 
lens aldı kısık diyafram
rum mahallesine dadanıp
günbatımı klipleri atmaya başladı 
onaylı hesabından

9 Rebiülevvel 1448 - 21 Ağustos 2026

YOKUN KEŞFİ

Şiir mi hayat mı sorusu peşimi hiç bırakmadı. Klişe oluşu sorunun gerçekliğine gölge düşürmüyor. Eser ve kişilik adına ne belirdiyse bu sarkaçta belirdi, beliriyor. Şikâyetçi değilim. Bilakis, hamd vesilesidir. Belli bir eleştirel mesafeyi hep korumam gerektiğini sarkacın hareketlerini gözlemleyerek öğrendim. Şiirden öğrendiklerim beni umuma mahsus hastalıklara yakalanmaktan ve kendi doğrusuna âşık bir marjinale dönüşmekten muhafaza etti. Şiir benim öncelikle kendime verdiğim bir armağandı. Fakat bu “kendime armağan”ın ne narsist ne megaloman bir mânâsı var. Kendi sesimi duymak, onca parazit arasından kendi sesimi seçebilmek bana her zaman heyecan verici gelmiştir. Kendini sevmekten ziyade kendini merak etmek. Sesim neye benziyor, ben gerçekte neye benziyorum..? İnsan için öz sesinden daha meraka değer bir şey varsa o da tanrının sesi olsa gerek. Buna rağmen sıralama insandan yaratıcısına doğrudur. Yaradan ile münasebetimiz ne kadar doğrudan, eşsiz ve kuşatıcı olursa olsun “ben kimim” sorusu, “Rabbim kim” sorusuna takaddüm eder. Zaten insanoğlunun işlerini meraka değer ama çatallı kılan bu çapraz dizilimdir. İnsan için her ileri adım aynı zamanda yana doğru atılmış bir adımdır. Bu yana atılış bir sapma da olabilir sizi bir belanın isabetinden kurtarmaya da yarayabilir. Bilemezsiniz. Bilememek öyle nefes kesici ki!

Bilmiyordum ve bilmezken hayat çok daha hızlıydı, kolaydı, heyecanlıydı. Şiire -ilgi duymaya başladığım demek yetmez- fena hâlde tutulmaya başladığım lise yılları Türkiye’de yaşayan her genç gibi benim de gelecek kaygısıyla, üniversite sınavlarının baskısıyla baş etmeye çalıştığım yıllardı. Aileden gelen maddi veya kültürel bir sermaye yok. Elde avuçta maişet derdini ucu ucuna giderecek gelirden fazlası yok. Önünüzde size açılmış herhangi bir meslek, sanat veya zanaat ufku yok. Dünyanın en büyük şehirlerinden birinin orta yerindesiniz ve yokluk çekiyorsunuz. Önceleri bunu varlık içinde yokluk çekmek zannediyordum. Değilmiş. Yoksulluk daha başka bir dertti ve hanemize sık uğradığı söylenemezdi. Biz orta sınıfta, orta halli yaşayışta, ortalama değerlere sahip insanlardık. Orta sınıfın açık yarası yoksulluk tehdididir ama gizli yarası yokluk fikridir. Yara öyle gizlidir ki kendileri bile bilmez, onu başka “yok”lar ile karıştırır. Eğer aileden tevarüs ettiklerim yoksulluk hikâyesi üzerinden gelmiş olsaydı kendime çok farklı bir yol çizebilirdim. Daha basit, sonuç odaklı, konforlu bir hayat kurma hedefi milyonlarcası gibi beni de pekâlâ şekillendirebilirdi. Yoksulluk çekmiş babamın matematikten topu çoktan dikmiş oğluna ısrarla mühendis ol hayatın kurtulur demesi gayet tabiîydi. O ekmek kavgası vererek ailesini yoksulluktan kurtarmıştı, ama yokluk onun anlayabileceği, hissedebileceği, karşısında ailesini savunabileceği türden bir dert değildi. Lüks bir dertti. Hâsılı benim yolum bir orta sınıf hastalığı olan “yok"luk üzerinden şekillendi. Şiire varan yolun açılmasında “yokun keşfi” en birinci âmil olmuştur. “Her şey var iken o şey neden yok?” sorusu aklınızda bir kez yer etti mi kurtuluşunuz yoktur. Ferd ve toplum olarak sayısız çarpıklıktan ızdırap çekmemize rağmen bu düzenin değişmemesi için elimizden geleni yapıyorduk. Yaşayışımızda bir şeyler eksikti. Benim tespitime göre belimizi büken sahiciliğin yokluğuydu.

Maziyi, hâli ve âtiyi karanlık gördüğüm, karanlıktan korkup yokluk fikrine sığındığım ve o sığınakta şiiri keşfettiğim günlerde dışımdaki dünya da epey hareketliydi. Yaşım on sekizdi. Gel diyen çok idi. Kendimi odaya kapatmakla sokaklara atmak arasında çekiştirip duruyordum. Bir gün şiire, ertesi gün hayata ihanet ederek yaşıyordum. Kumarbazın ruh hâlidir bu. On sekizinde olup da bu girdaplara kapılmayan pek azdır. Parayı zevk için ezmek ile zevk satın almak için paraya tamah etmek duygusu arasında gider gelirsiniz. Böylelerinin etrafında onların zaaflarından istifade eden manipülatörler eksik olmaz. Benim de etrafımda birçok pervane(!) vardı. O yıllarda “Cemaat” diye tesmiye edilen yapının evlerine, onların tabiriyle dershanelerine gidiyordum. Orada çok kısa sürede adım genç şair ile genç evliya arası bir mevkie çık(arıl)mıştı. “Dershane”de dersten başka her faaliyete yaz(dır)ılıyordum. Artık bende hangi potansiyelleri, hangi boşlukları gördülerse aylar sonra bu faaliyetlerden birinin sonunda kendimi bir tür heyetin karşısında buldum. Çağırılmıştım! 

Heyettekileri simaen medyadan tanıyordum. Havadan sudan biraz sohbet ettikten sonra sözü heyetin başı olduğu anlaşılan kişi aldı ve bana o beklenen teklifi yaptı. Bu “beklenen” mevzuu mühimdir. “Beklenen teklif” o gibi çevrelerde yaşayan hemen her gencin hayallerini süsleyen, imkân tanınsa da memleketin berbat düzeninin üzerinden aşıp paçayı kurtarsak dedirten türden bir devlet kuşuydu. Devletin bile elinde olmayan bir kuştan bahsediyorum. Ben bir teklif bekliyor muydum? Hem evet hem hayır. Evet, çünkü etrafımdaki yetişkinler “beni ayrı yere koydukları”nı ve “bu sistemde harcanmamam gerektiği”ni açıkça söylüyorlardı. Arkadaşlarım da bunun farkındaydı ve aynı kanaattelerdi. Hayatımın en sancılı günlerinde böylesine yüksek ilgi görmek gururumu okşuyordu. Karar için acele etmemem söylense de sürekli ve dozunda tazyiklerle belli bir noktaya doğru itildiğimin farkındaydım. Kendimi bir film perdesindeymişim gibi, iradesi elinden alınmışçasına seyrediyordum. Birkaç hafta bu bulanık, bulantı veren irade iptali hâliyle geçti. Öyle ki evet demem için dershaneden bir hoca ve birkaç arkadaşım şiirlerimi Sızıntı dergisine göndermeye ikna etmişti. Büyüklerimiz bu şiirleri mutlaka görmeli demişti. İlgiye, iltifata hayır diyecek kadar budala değildim. Kısa zaman sonra dergide şiirimi görünce doğrusu evet demeye bir adım daha yaklaşmıştım. “Beklenti” zannedildiği kadar pasif bir pozisyon değildir; bazı şeylerin sizin ayağınıza getirilmesiyle ve sizin bazılarının ayağına götürülmenizle adım adım inşa edilir. Bir yerde “beklenti” doğmuşsa arka planında inceden inceye işleyen bir al-ver ilişkisi söz konusudur. 

Evet cevabının arkasındaki motif ekseriyetle yoksulluk ve yoksunluk korkusudur. Korku dinçlik verir ama korkaklık sizi sadece fırsatçı biri yapar. Hem karakterim hem ailemden aldığım örtük terbiye imdadıma tam zamanında yetişmişti. Onların yaşayışından sezip süzdüklerim bana yoksulluktan, yoksun kalmaktan korkmamayı öğretmişti. Kibre kapılıp böylesi imtihanlara meydan okumamalıydı ama kendini başka ellere teslim etmeye sebep olacak kadar önem de vermemeliydi. Mahrum bırakılmak tehdidini tehditkârların yüzüne çarpabiliyordum, bana sökmüyordu Allah’ın inayetiyle. Dolayısıyla Türk gençlerinin koyun misali tıkıştırıldığı merkezî sınav ağılının çitlerinden atlayıp İngiltere’de beş yıl tam burslu okuma, ardından Amerika’da yine tam burslu sosyal bilimler yüksek lisansı yapma ve ülkeye döndüğünde işini hazır bulma teklifini büyük bir kolaylıkla reddedebildim. Hikâyemin buraya kadarki kısmının hiçbir orijinal yanı olduğunu düşünmüyorum. Eminim çok daha cazip teklifler almış binlerce insan vardır. Hikâyemi bana mahsus kılan, imtihanımın yoksullukla veya yoksun bırakma tehdidiyle başlaması değildi. Hayatımızda gerçekte neyin yok olduğu sorusunu sormamdı. Bu fark edişe “felsefî” sıfatını yakıştırmak uygun olmaz; çünkü bana hayatın kendisinde hayatî bir risk gizlendiğini, aslında yokluk ile burun buruna yaşadığımızı, var oluşumuzun istim üzerinde seyrettiğini işaret eden şiirin rikkatli ve dikkatli nazarı olmuştur. Bana yapılan teklifte hayatın ne idüğünden hiç haberdar olmayışın nâdânca kokusu tütüyordu. Toyluğum yüzünden (hâlâ toy değil miyim sanki?) hadiselerin adını koyamazdım, tadını aldığım da söylenemezdi ama nâdânların kokusunu nerede alsam tanırım. 

Şiir bana hayır dedirtti. Keşfettiğiniz şey “yok”luk ise hayatınızın “hayır”lar etrafında şekillenmesi tabiîdir. Koşar adım, neredeyse kaçarcasına şiiri bulduğum sığınağıma döndüm. Onların tabiriyle sürünmeye, harcanmaya, gadre uğramaya. İfrat ve tefrite yatkınlığım sebebiyle uzun yıllar sadece şiir okurluğu burcunda konakladım. Evim dışındaki tek meskenim o sığınak olageldi. Başka mülk edinmiş değilim. “Yokun keşfi”nin onayladığı tek sahiplenme biçimi kendi sesinizin sahibi olmanızdır. İkinci seslere yer yoktur. İkilik varsa, parazit varsa "yok"un duyumsanması kesintiye uğrar. Şiir kesintiye uğrar. Şair için kendi sesi ve o sesin çarptığı duvar vardır yalnızca. Karakoç'un dediği gibi “Dünya bir ağaç / Bir özlem duvarı” idi. “Evet” cevabı böylesi bir duvarda yankılanmaya müsait bir nida değildir. Yoksulluk ve yoksunluk da yankılanabilen metafizik tını taşımazlar. O yüzden şairler farkında olarak yahut olmayarak “yoktur” mânâsındaki “lâ” nefiy edatının yankısıyla yollarını bulurlar. İş teoride böyle. Fakat teoriler beklenmedik, girift, çelişkili durumlarla karşılaşmaktan kurtulamaz: Sığınağının duvarlarına çarpan tek ses şairin kendi sesidir ama yankılanan her zaman şairin kendi sesi olmayabilir. Yani ikilik tehlikesi asla bütünüyle bertaraf edilemez. Hayır diye kükrerken içeriden mahçup bir evet, güler yüzle evet derken içimizden hınçlı bir hayır demiş olma ihtimali her zaman söz konudur. Şiirin “lâ”sı kör testere misalidir, ondan şeriatın berraklığını bekleyemezsiniz.

Beni gelip orta sınıf dertlerimin orta yerinde bulmuş olsa da şiirin sınıfsal ve konjonktürel bağlamla sınırlandırılmayı kabul etmeyeceğini genç sayılabilecek bir yaşta anladım. Sınıfa ve konjonktüre angaje bütün kültürel, siyasal, ekonomik ve sosyal davranış modelleri özünde “evetleme” motifinin itkisine dayanır. Bu motifi göremeyip üstüne bir de şairi “sırf hayır demek için hayır diyen” bir marjinal gibi algılayanlar “yokun keşfi”nin bahşettiği gizli iç hayatı kavrayamaz. Var-şeylerin göz kamaştıran dünyasında göz göre göre yoksulluk ve yoksunluğun tercih edilmesi dışlamış zihinler için tarih boyunca akıl dışı bir davranış olarak damgalanmıştır. Her şey pekâlâ var olmayabilecekken neden vardı? Ve bunca varlık var iken gönül darlığımız neden gitmiyordu? Görüldüğü gibi “yokun keşfi” bir varlık sorusudur. Varlığa ilişkin sorular içeriden gelir. Armağan, bir içimizin olmasıdır. Bir içimiz olduğunu keşfedişimizin hayretiyle ikinci bir armağana kavuşuruz: şiire. 

Muhammed SARI (3 Cemaziyelevvel 1448 - 14 Ekim 2026)

BİR ORTA YAŞ KRİTİĞİ

Geçenlerde şeytanın uzun süredir aklıma gelmediğini fark edince şüphelendim. Böyle anlarda hayat bir süreliğine durur benim için. Etrafa kulak kesilirim. Acaba gündelik koşturmacanın uğultusundan mı fısıltısını seçemiyorum yoksa ruhen kendisiyle uğraşılmaya değmeyecek kadar aşağılarda mı seyrediyorum, merak ederim. Vaziyet ne olursa olsun, teyakkuz hâlinde olmam gerek. Nitekim her şeyin sütliman gidişinden şüphelenerek onun aleyhine ve kendi lehime ilk adımı atmış olurum. Kul olarak ilk vazifem boynumda bir yular olup olmadığını, kulağıma bir şey üflenip üflenmediğini bilmektir.

Şeytan gençleri ateşe önlerinden çekerek, ihtiyarları arkalarından iterek götürür. Uzunca bir süredir arkamdan konuşulduğunu, arkadan ittirildiğimi hissediyorum. Demek ki ihtiyarlığa gençlikten daha yakın bir çağımdayım. Fısıltı ve tazyiki her hissettiğimde durup beni neyin sevk etmekte olduğunu tahkike çalışıyorum. Görünürde kimse yoksa ve çıt çıkmıyorsa iyice şüpheleniyorum. Bu yüzden yolculuğum sık sık durup çevre kontrolü yapmakla kesintiye uğruyor. 

Gençken heva ve hevesin boynuna taktığı iple seni diyar diyar gezdirmesi işten bile değil. İleri atılmaya can atan genci yularlayıp götürmek şeytan için zor olmasa gerek. Yaş aldıkça iş başkalaşıyor. Yaş aldıkça şeytanı ara ki bulasın, arazi oluveriyor namussuz. Ne peri suretinde ne cadı kisvesinde gören var. Tehlike de asıl o zaman tavan yapıyor. Yaşıtlarıma naçizane tavsiyem sık sık arkalarına bakmaları, bir gözlerini enselerinde taşımalarıdır. Orta yaşlara gelenlere mahsus arkadan çevirme taktikleri vardır şeytanın. İtilebilecek kıvama gelene kadar sırtınızı sıvazlar. Pohpohlar. Pışpışlar. Gıdım gıdım ama tıpış tıpış uçurumun kenarına kadar getirebilir. Orta yaşların bir gözü ensede gerek. 

Peki diğer göz ne olacak? Önümüze bakmayacak mıyız? İleri doğru fazla kıpırdamayacağınıza göre kalan tek gözü ileriye bakmak için kullanmak pek akıllıca olmaz. O gözü içinize bakmak için kullanacaksınız. Gençlerin iki gözü de tamamen açık ve önlerine bakar hâlde olmalıdır. Takılıp düşmesinler diye. Düşerlerse kalıcı hasar almasınlar diye. Gençlerin dünyayı “bir ve bütün” görebilmek için iki gözün iş birliğine ihtiyaçları var. Hak Teâlâ gençlerin kahir ekseriyetine “bir”i görecek “iki”yi vermiş. Orta yaşlılar ise “biri ikiye bölerek” yaşamak, ihtiyat payı bırakmak durumundadır. Bir göz arkaya, bir göz içe bakacak. Yol geride, yolculuk içeridedir çünkü. Yolun geride, yolculuğun içeride olduğunu anlamayana yaşını başını almış denemez. Gözü hâlâ ileridedir: Yâd ellere, yabani güllere, yayılmış dallara, açılmış kollara hevesle bakıp durmaktadır.

Orta yaşlardayım. Gençken ben de bunlar kadar salak mıydım sorusu ile yaşlanınca ben de şunlar gibi bunayacak mıyım sorusunun tam ortasında. Bu çokbilmiş aralık çok sürmeyecek biliyorum. Hiç kimse gücü ilelebet elinde tutamaz. Hayırlı bildiğim işleri bu aralıkta yaptım yaptım! Sonrası muamma. Bir gerçeği şu sıralar daha derinden idrak ediyorum: Gençlik hatalarımı sevmeden onlardan ders almam mümkün değilmiş. Ve dersini almamış birinin yaşlılığı gençlik hatalarına rahmet okutacak kadar büyük pişmanlıklara sahne olabilirmiş. Hayırlı âkıbet isteyen kişi gözünü bidâyetinden hiç ayırmamalıymış. Sonumuz başlangıcımızda saklıymış ama bunları birbirine bağlayan orta yaşın ayıklayıcı ve kucaklayıcı nazarıymış. 

Şeytan gençlik hatalarımıza kahretmeye, yaşlılığın getireceği zorluklardan kaçmaya iter bizi. Hâlbuki orta yaşlar âkıbet ile bidâyeti bağdaştıralım, ikisinden de istifade edecek kavrayışa ulaşalım diye var. Gençlikten yaşlılığa geçmek bir kâbus, yaşlılıktan gençliğe dönmek bir masaldır. Orta yaş evrenle yaşıt olmanın “büyük saati”dir. Dünyada olduğunu ama dünyalı olmadığını bilmenin.

Muhammed SARI (23 Rebiülâhir 1448 - 4 Ekim 2026)